»Η κοντρα Κ. Παπουλια και Τσεχου προεδρου για την Κοπεγχαγη

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΟΤΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι ο μειλίχιος Πρόεδρος της Δημοκρατίας μας Καρ. Παπούλιας θα είχε έντονη αντιπαράθεση με τον αρχηγό κράτους, που τον φιλοξενεί σε επίσημη επίσκεψη. Το θέμα, βέβαια, το δικαιολογούσε, αν δεν το επέβαλλε: η κλιματική αλλαγή, το μέγιστο πρόβλημα του πλανήτη μας και της ανθρωπότητας, με αφορμή τη σύνοδο της Κοπεγχάγης, που συγκεντρώνει από σήμερα τα βλέμματα όλου του κόσμου, χωρίς, ατυχώς, μεγάλες προσδοκίες.
Προϊδεασμένος για την ιδιομορφία, ως ηγέτη, του Τσέχου προέδρου Βάτσλαβ Κλάους, υποδαύλισα όσο μπορούσα αυτή την αντιπαράθεση, καθώς μου έλαχε ο κλήρος να απευθύνω στους προέδρους των δυο χωρών το μοναδικό ερώτημα από Ελληνα δημοσιογράφο. Κάπου δυο ώρες τα λέγανε την ...περασμένη Τετάρτη στο προεδρικό μέγαρο πάνω στο περίφημο κάστρο της Πράγας. Και περιμέναμε χωρίς να δυσανασχετούμε: μια απρόσμενη λιακάδα έλουζε την ευρωπαϊκή πρωτεύουσα με το ωραιότερο, αναμφίβολα, ιστορικό κέντρο (μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς) και εμείς είχαμε προνομιακή πανοπτική θέα...

Οταν οι δύο ηγέτες ολοκλήρωσαν τις συνοπτικές δηλώσεις για τη συνομιλία τους, Τσέχα δημοσιογράφος έθεσε την πρώτη ερώτηση, ιδιαίτερης σημασίας, αφού σήμερα επίσης συνέρχεται η σύνοδος αξιολόγησης της ενταξιακής πορείς της Τουρκίας:

«Μπορείτε να μας ξεκαθαρίσετε σαφέστερα τα σχετικά με την Τουρκία και τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης λαμβάνοντας υπόψη ότι τώρα επίτροπος για τη διεύρυνση είναι Τσέχος;».

Με την απάντησή του ο Β. Κλάους επιβεβαίωσε πόσο απρόβλεπτος είναι. Μας είπε ότι ταυτίζεται 100% με τις θέσεις του Καρ. Παπούλια ότι δεν είναι δυνατή η ένταξη της Τουρκίας αν δεν εκπληρώσει όλες τις συμβατικές υποχρεώσεις της και πρόσθεσε απροσδόκητα:

«Ως νεότερο μέλος της Ε.Ε., η Τσεχία έχει την άποψη ότι με την ένταξή της πρέπει να κλείσει η πόρτα για τις άλλες χώρες...».

Με τον ίδιο τρόπο, ο Τσέχος πρόεδρος δεν μάσησε τα λόγια του απαντώντας και στην ακόλουθή μου ερώτηση:

«Δεν ακούσαμε να μας πείτε κάτι, αν κουβεντιάσατε ή όχι το θέμα που θα κυριαρχήσει την επόμενη εβδομάδα στην επικαιρότητα όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά σε παγκόσμια κλίμακα: τη σύνοδο της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή. Απ' όσο ξέρουμε οι αντιλήψεις σας εμφανίζονται διαμετρικά αντίθετες. Ο Ελληνας Πρόεδρος θεωρείται «πράσινος» πρόεδρος. Αντιθέτως, ο πρόεδρος της Τσεχίας, φέρεται να έχει πολύ μεγάλες επιφυλάξεις κατά πόσον είναι όντως μεγάλη η απειλή για τον πλανήτη. Το κουβεντιάσατε και βρήκατε κοινή γλώσσα;».

Σε πολύ χαλαρό τόνο η προκλητική απάντηση του Β. Κλάους: «Οπωσδήποτε ασχοληθήκαμε και μ' αυτό το θέμα. Είχα δώσει στον κ. Πρόεδρο ένα τρίγλωσσο βιβλίο, στο οποίο εκφράζω τις δικές μου τοποθετήσεις όσον αφορά τα κλιματολογικά. Προετοιμάζεται έκδοση του βιβλίου και στην ελληνική γλώσσα. Με χαρά θα δεχθώ να έρθω στην Ελλάδα για να το παρουσιάσω στην ελληνική αγορά. Θέλω να τονίσω ότι ουσιαστικά σε όλα τα άλλα θέματα διαπιστώσαμε κοινές τοποθετήσεις. Σε αυτό το θέμα οι τοποθετήσεις μας είναι εντελώς διαφορετικές. Επιτυχία για τον κ. Πρόεδρο θα είναι οπωσδήποτε αν στη σύνοδο της Κοπεγχάγης θα παρουσιαστεί κάποια συγκεκριμένη συναίνεση. Εγώ θα θεωρήσω επιτυχία εάν καμία συναίνεση και καμία συμφωνία δεν προκύψει σ' αυτή τη σύνοδο...».

Με την αβρότητα του φιλοξενουμένου, ο Καρ. Παπούλιας απέφυγε να δώσει μπροστά στους δημοσιογράφους την αυστηρή απάντησή του. Την επεφύλαξε για το βράδυ στο επίσημο δείπνο: «Η κλιματική αλλαγή -είπε- αποτελεί τη σημαντικότερη περιβαλλοντική, κοινωνική, αλλά και οικονομική πρόκληση για τον πλανήτη μας. Θέλω να είμαι σαφής: η Ελλάδα στην Κοπεγχάγη δεν επιδιώκει μόνο μια πολιτική συμφωνία. Δεν επιδιώκει ημίμετρα, τη δημιουργία εντυπώσεων. Επιδιώκει ουσία και σε ό,τι αφορά τους στόχους και τη χρηματοδότηση. Επιδιώκουμε μια ολοκληρωμένη συμφωνία, που θα είναι νομικά δεσμευτική. Οφείλουμε όλοι μας, κυρίως η Ε.Ε., να ανταποκριθούμε με αποφασιστικότητα στην πρόκληση ενός οξύτατου διεθνούς προβλήματος, όπως η κλιματική αλλαγή (...) Οφείλουμε να προσέλθουμε στη Σύνοδο με την απαιτούμενη πολιτική βούληση, ώστε το όραμα να καταστεί πραγματικότητα».

Πατενταρισμένος νεοφιλελεύθερος, ο οικονομολόγος (καθηγητής και συγγραφέας 20 βιβλίων) Βάτσλαβ Κλάους διαθέτει πολύ ισχυρή στη χώρα του και αμφιλεγόμενη διεθνώς προσωπικότητα.

Ο προκάτοχός του, πρώτος πρόεδρος της Τσεχίας και ηγέτης της «βελούδινης επανάστασης» Βάτσλαβ Χάβελ, χαρακτήριζε «γκανγκστερικό καπιταλισμό» την πολιτική που εφάρμοζε στο παρελθόν ο Κλάους ως υπουργός Οικονομικών και πρωθυπουργός-ο ...«μίστερ Θάτσερ της Κ. Ευρώπης» τότε για τον διεθνή Τύπο. Ανταποδίδοντας, ο Κλάους αποκαλεί συχνά «καιροσκόπο» και «ψεύτη» τον κάποτε φλογερό διανοούμενο Χάβελ, που με τα καμώματά του στο ύπατο αξίωμα επιβεβαίωσε το ιστορικό δεδομένο ότι η εξουσία, σαν Κίρκη, μεταμορφώνει τους ανθρώπους.

Στο βιβλίο του για τον «μπλε και όχι πράσινο πλανήτη», ο Β. Κλάους επιχειρεί να τεκμηριώσει την προκλητική άποψη ότι η κλιματική αλλαγή, ως περιβαλλοντική απειλή, αποτελεί... μύθο, που τον καλλιεργούν οι κερδοσκόποι της «πράσινης ανάπτυξης» και κυρίως η Αριστερά, που βρήκε με την οικολογία νέα ιδεολογήματα, απειλητικά για τις ατομικές και λαϊκές ελευθερίες. Η ειρωνεία, ατυχώς για τον ίδιο, είναι ότι στην Τσεχία το Πράσινο Κόμμα είναι... υπερδεξιό και μετέχει στον κεντροδεξιό συνασπισμό.

Εθνικιστής ο Β. Κλάους, δεν θέλει την πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης. Και υποστηρίζει ότι με τον τρόπο που επέβαλε τους όρους του για να υπογράψει προ ημερών μόλις τη Συνθήκη της Λισαβόνας, κατέδειξε ότι οι μικρές χώρες της Ε.Ε. μπορούν και πρέπει να παζαρεύουν σκληρά με το διευθυντήριο των Βρυξελλών.

Δεν του αρέσει να τον αποκαλούν αντικομμουνιστή, ξαναδέχθηκε κομμουνιστές στο προεδρικό μέγαρο, που τους είχε αποκλείσει ο Χάβελ επί 13 χρόνια και αποκατέστησε καλές σχέσεις με τη Ρωσία. Και για το παράδοξο των πολιτικών πραγμάτων στην Τσεχία, όπου καλύτερη κυβέρνηση της εικοσαετίας θεωρείται η σημερινή, άχρωμη, τεχνοκρατική, σκέτα διαχειριστική, και «υπηρεσιακή» ώς τον προσεχή Μάιο, που θα διεξαχθούν εκλογές: ο Β. Κλάους φανατικά υπέρμαχος της ελεύθερης αγοράς, πρωτοεξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας το 2003 στην τρίτη ψηφοφορία με οριακή πλειοψηφία και χάρις στις ψήφους των κομμουνιστών βουλευτών. Επανεξελέγη πέρυσι πάλι οριακά, με τη (λευκή) ψήφο ανοχής των κομμουνιστών...

Τόπος που γεννοβολάει, καθ' έξιν και από παράδοση, αντιφρονούντες, η πανέμορφη Πράγα με έθελγε ανέκαθεν -και κάποτε δεινοπάθησα εκεί για τις επαφές μου με επιφανείς αντιφρονούντες.

Ανήκω σ' αυτούς που θεωρούν ότι για να φθάσουμε, πριν από 20 ακριβώς χρόνια, στο γκρέμισμα του Τείχους του Βερολίνου, στη «βελούδινη επανάσταση» της Τσεχοσλοβακίας και στην ανατροπή του Τσαουσέσκου, στη Ρουμανία, σταθμοί στη δραματική ιστορική διαδρομή υπήρξαν η λαϊκή εξέγερση της Βουδαπέστης το 1956 και η «Ανοιξη της Πράγας» το 1968, που κατέστειλαν βιαίως τα σοβιετικά τανκς. Στον βαθιά ριζωμένο κεντροευρωπαϊκό πολιτισμό σκόνταψε η βαρβαρότητα του «υπαρκτού σοσιαλισμού»...

Και να τώρα, που για πρώτη φορά, αντιμετωπίζω σαν προκλητικό προβοκάτορα έναν αντιφρονούντα και μάλιστα τον πρώτο πολίτη της Τσεχίας. Οσα διακηρύσσει ο Β. Κλάους για το καίριο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής, που απαιτεί μόνον εναγώνια προσέγγιση και αδιάκοπη εγρήγορση, προσφέρονται απλώς για να εμπνεύσουν σε έναν Μίλαν Κούντερα ένα ακόμη «Αστείο»..
.